Zimne ręce - choroba czy uroda ?

Objaw ten może być jednym z elementów poważnej choroby i wówczas nosi nazwę zespołu Raynaud lub występować niezależnie, jako niegroźna choroba Raynaud. Dokucza nawet 1 na 10 osób, ale na szczęście tylko u kilku procent z nich, świadczy o niebezpiecznym problemie zdrowotnym.

Pierwotną chorobę Raynaud rozpoznaje się, gdy naczynia krwionośne obu rąk lub nóg kurczą się symetrycznie z powodu zimna (lub stresu), ale nie ma objawów wskazujących na inne choroby wywołujące objaw Raynaud. Leczenie jest niestety mało skuteczne. Czasami zdecydowanie lepiej spróbować dostosować nieco swoje życie do tej przypadłości.

Rady dla chorych są dosyć oczywiste, powinni oni:

unikać chłodu, wilgoci i kontaktu rąk z zimnymi przedmiotami,

nosić ciepłe rękawiczki i skarpetki, ubierać się ciepło, na cebulkę

unikać stresu.

Niedozwolone jest:

palenie tytoniu (nikotyna działa obkurczająco na naczynia),

używanie narzędzi wibrujących,

kontakt z niektórymi środkami chemicznymi (np. chlorkiem winylu).

Oznacza to także, że osoby z objawem Raynaud nie mogą wykonywać niektórych zawodów, zarówno z powodu narażenia na zimno, jak i posługiwanie się narzędziami lub środkami chemicznymi. Chorzy powinni zwrócić uwagę na to, jakie leki zażywają, ponieważ niektóre z nich mogą wywoływać lub nasilać objawy – jak np. często stosowane w kardiologii beta-blokery oraz klonidyna i ergotamina.

Leczenie pierwotnej choroby Raynaud zwykle nie jest konieczne, ale zależy to od jej zaawansowania. W przypadku intensywnych objawów stosuje się preparaty rozkurczające naczynia – działające miejscowo (np. maści) oraz blokery kanału wapniowego (efekt uboczny to obniżenie ciśnienia).

W bardzo rzadkich wypadkach pacjenci z chorobą Raynaud mogą być zakwalifikowani do leczenia operacyjnego, ale ze względu na krótkotrwały efekt leczniczy i możliwe powikłania, zabiegi takie wykonuje się tylko u pacjentów, którym choroba uniemożliwia normalne życie.

Uważa się natomiast, że poprawę mogą przynieść regularnie wykonywane ćwiczenia fizyczne, także relaksacyjne oraz dieta bogata w nienasycone kwasy tłuszczowe zawarte w rybach morskich i olejach roślinnych. Pojawiło się również wiele specjalistycznych produktów, które mogą pomagać osobom z objawem Raynaud - różnego rodzaju ogrzewacze, odzież termoaktywna, rękawiczki i skarpetki z aktywnym srebrem. Ogrzewając zziębnięte ręce czy stopy, zawsze trzeba uważać na to, żeby się nie poparzyć, co może się zdarzyć z powodu upośledzonego czucia.

Rozpoznanie niegroźnej choroby Raynaud może się niestety zmienić, ponieważ objawy choroby pierwotnej pojawiają się czasem dopiero po wielu latach od wystąpienia objawu Raynaud. W postawieniu rozpoznania, oprócz występowania innych objawów, znaczenie mają wyniki badania krwi (OB i charakterystyczne przeciwciała), badania kapilaroskopowego wałów paznokciowych i inne.
Zespół Raynaud może być spowodowany przez liczne poważne choroby reumatologiczne, autoimmunologiczne, choroby tętnic, krwi, zespoły uciskowe. W przypadku stwierdzenia u pacjenta z objawem Raynaud którejś z nich, walka z zimnymi rękami schodzi na dalszy plan, bo najważniejsze jest leczenie choroby pierwotnej.

Rozgrzejmy się sami
Biofeedback, czyli technika, wykorzystująca zjawisko sprzężenia zwrotnego, polegająca na przejmowaniu przez pacjenta kontroli nad zwykle automatycznymi funkcjami organizmu, nie jest już zupełną nowością (szczególnie w leczeniu ADHD). Jednak terapia choroby Raynaud polegająca na nauce podnoszenia siłą woli temperatury własnych palców brzmi nieco fantastycznie. Nie zaszkodzi spróbować, jeśli tylko dysponujemy gotówką i znajdziemy odpowiedniego specjalistę.